Хоёрдугаар боть Энэхүү зохиолын гайхамшигт хувь чанар нь дэлхийн хүн-Чингис хааны дүрийг бүтээсэн өнөөг хүртэлх бүхий л ололтыг шингээх, омойтсоныг залруулах, орхигдсоныг нэмэх, олдошгүйг нөхөх түүхэн шаардлагыг уран бүтээлийнхээ гол зорилго болгон бүтээн туурвисанд оршино. Тиймээс Чингис хааныг хүнийх нь хувьд хувьчлан амилуулж, тэрхүү хувь чанар нь түүхэн үйл явдлын дунд хэрхэн алдаж эндэж, унаж босч, төлөвшиж хөгжиж байгааг уран сайхны өргөн дэлгэц дээр үзүүлжээ. Үнэхээр Тэмүжин, Чингис хаан болж, Чингис хаан дэлхийн түүхэнд зуу зуун жил амьдаас амьд оршин байгаа нь Тэнгэрийн зарлиг буй заа. Өнөөг хүртэлх, цаашид ч үл давтагдах дэлхийн хамгийн том эзэнт гүрэн Их Монгол улсыг байгуулж, даяарчлалын даяарчлалыг үндэслэж байсан Чингис хааныг 840 жил гарны дараа буюу хүн төрөлхтний түүхийн XXI зууны эхэнд сая хүмүүн талаас нь гүн нээж, түүний гүн ухаан, гэгээрэл, ухаарлыг анх удаа өвөрмөц, хурц тод, зөн билгийн үүднээс гайхамшигтайгаар дүрсэлсэн нь өөр хэн ч биш "Чингис хааны нууц түүх" зохиол билээ. Түүнчлэн Чингис хааныг бурханчлан шүтэж зөвхөн ид шидтэн мэтээр сэтгэх, эсвэл түүний түүхэнд гүйцэтгэсэн үүргийг үгүйсгэн харлуулах хоёр туйлшралын аль алиныг огоорч гагцхүү Тэмүжин хэмээх хувь хүн тухайн цаг үеийг хэрхэн мэдэрч, түүхийн шинэ нөхцлийг хэрхэн хөтлөн удирдаж, жаргал зовлон хосолсон хүний амьдралыг дагаж, сөрж туулахдаа ялан дийлэхийн үлгэрийг хэрхэн үзүүлснийг энэхүү зохиолд уран дүрээр, яруу үгийн гайхамшгаар итгэл үнэмшилтэйгээр үзүүлж бүр жирийн уншигчдад түүхийн туйлын үнэн мэт сэтгэгдэл төрүүлэхүйц болсон. Энэ бол уран зохиолын ид шид юм. Эзэн богд Чингис хаан, Их Монгол Улсын хүчирхэгжин мандсан цаг үе нь хүний ертөнцийн сүүлийн мянган жилийн түүхийн оргил нь юм. Өнөөгийн шинэ Монголчууд бидний бахархахгүй байхын аргагүй, мэдэхгүй байхын эрхгүй түүх бол энэ билээ. "Монголчууд" гэж хэн юм бэ? гэсэн дээрэнгүй асуултад та шууд хариулж чадахуу? Чадахааргүй бол энэ зохиолыг заавал уншигтун. Өгүүлэгч: Ц.Содчимэг, Д.Зоригтбаатар Найруулагч: Д.Баярнэмэх, М.Сүрэнхорлоо "МBOOK" студид бүтээв. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан 2023 он.

Блюз ая эгшиглэх бүүдгэр клубд Амьдрал хагцал зэрэгцэн орших гэж тэд даанч бодсонгүй. Нийгэм хар цагаанд хуваагдан хоёр биесээ хэмлэлдэх бөгөөд зуурдын энэ амьдралаа мөнх гэж эндүүрчээ… Аз жаргалд хүрэх зам  ямар их төлөөстэй гэдгийг та уг жүжгээс харах болно.

Нэгдүгээр боть Энэхүү зохиол нь Чингис хааныг зөвхөн домогт баатар төдийгүй, хүн талаас нь гүнзгий судалж, түүний алдаа, сургамж, төлөвшлийг уран сайхны аргаар дүрсэлсэн онцгой бүтээл юм. Хэт магтах, эсвэл үгүйсгэх туйлшралаас зайлсхийж, түүхэн үнэн, хүний жам ёсны хувь тавиланг хослуулан харуулсан нь уг зохиолын гол онцлог. Чингис хааны гүн ухаан, үзэл санааг XXI зуунд шинэ өнцгөөс нээж, уншигчдад хүчирхэг Монголын түүхийн үнэ цэнийг мэдрүүлэхэд зориулагдсан. "Монголчууд гэж хэн бэ?" гэсэн асуултад итгэл төгс хариулахыг хүсвэл энэ номыг сонсоорой. Өгүүлэгч: Ц.Содчимэг, Д.Зоригтбаатар Найруулагч: Д.Баярнэмэх, М.Сүрэнхорлоо "МBOOK" студид бүтээв. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан 2022 он.

Энэ нийгэмд бодит байдал дээр хүн төрхтэй араатан олон болж! Сайхан сэтгэл, үнэнч хайранд бус эд хөрөнгө, хөнгөн жаргалдаа, шуналдаа автан амьдрах хүн сүрэг болж! Та уг жүжгээс өөрийгөө ч харж магадгүй…

1-Р ДЭВТЭР Хаан төрд хамгаас үнэтэй зүйл амь бөх удам сайн байх билээ. Хаан түүх жүжгийн гол зөрчил нь хааны зүүднээс улбаалдаг. Энэ зүүдэнд чөтгөр хааны их улсыг мөхнө хэмээн ёрлосон нь “Хаан түүх”-ийн гуравдугаар ангид биелэлээ олдог. Зохиолч “Хаан түүх”-ээ Эсхилийн “Орестын түүх” жүжгийн системээр бичиж, Софоклын “Эдип хааны түүх”, эртний грекийн Икарын домог зэрэг олон сонгодог зохиомжуудыг ашигласан. “Хаан түүх” жүжгийн нэрийг бид ердөө л нэгэн золгүй хааны удмын түүх гэж ойлгох нь дэндүү өрөөсгөл хэрэг. Энэ бол монголчуудын байгуулсан хамгийн хүчирхэг улс хэрхэн мөхсөн тухай туульсын аргаар илэрхийлсэн жүжиг юм. Чингис хаан болон хүү Зүчийн хооронд өрнөсөн зөрчил, уг зөрчлийн эмгэнэлт төгсгөлийн тухай домогт үндэслэн зохиолч Саргуун, хүү Аанд хоёрын хооронд драмыг боловсруулжээ. Түүнчлэн Саргуун болон түүний эцэг хүчирхэг байх үед ноёд түшмэдүүдийн зүгээс нэг ч урвалт гарахгүй. Харин Саргуун түшмэдүүдээсээ далдуур, өөрийн жирийн бус сэтгэцтэй хүүгийнхээ амийг аврах гэж яваад хороосон үнэнч түшмэлийнхээ хүүд харвуулж үхдэг. Энэ бол Монгол төрийн түшмэдийн ёс алдагдаж, алтан ургийнхан томоохон язгууртныхаа ивээл дор байсан бага хаадын үеийг эрхгүй санагдуулдаг. Энэ мэтчилэн “Хаан түүх” жүжгээс түүхийн учгийг захгүй хөвөрдөж болно...

“Айлын том хүү” тууж нь гол баатруудынхаа зөрчлийг тэдний сэтгэлийн дотоод ертөнцөөс харуулан шийддэг бөгөөд хүн гарцаагүй болсон нөхцөлөөс хэрхэн сонголтоо хийсэн бэ гэдэг оньсого мэт ээдрээг даван туулж гардаг зохиол юм. Амьдрал там шиг санагдах үе хэнд ч тохиолдож болдог...Үнэхээр хэрэгтэй газраа хэрэг болж чадаагүй хүн тэр үйл ланчгаа эдлэх гэж зовдгийг уг туужийн Дугарын \“Сүүдэр” кинонд ардын жүжигчин Г.Равдан тоглосон\ дүр бидэнд харуулдаг билээ.

 “Сахиул” тууж бол Монголын нийгэм тэр аяараа сүйрлийн ирмэг рүү дөхөж явааг маш хурц, уран чадварлагаар харуулсан тууж.  -1989-1990 он гэдэг бол Мон­голд үнэхээр том өөрчлөлт шинэчлэлтийг авч ирсэн түүхэн он жилүүд байжээ. “Сахиул” туу­жид гардаг шиг тэр эмгэнэлтэй нийгмийг зохиолч олоод харчихсан байсан болохоор 1990 оны ардчилсан хувьсгал тайван замаар, өчүүхэн ч цус урсгалгүй болоод өнгөрсөн. Нийгмийн байгууламжаа үндсээр нь өөрчлөх тэрхүү хувьсгалыг Монголын сэхээтнүүд манлайлж, ард түмэн турхиран дэмжсэн нь нийгэм тэр аяараа өөрчлөлт, шинэчлэлтийг чимээгүйхэн хүлээж байсны нотолгоо юм.  Уг зохиол бол нийгэмд уран бүтээлээр дамжуулан хүмүүсийг өөрчилсөн бүтээл билээ. Өгүүлэгч: Б.Дархансүх Найруулагч: Д.Баярнэмэх, М.Сүрэнхорлоо "МBOOK" студид бүтээв. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан 2025 он.

Соёл Урлагийн Их Сургуулийн жүжигчний ангийн төгсөх курсийн нэг ангийн оюутнууд. Диплом хамгаалах цаг хаяанд тулж нойр хоолоо хасан сургуулилт хийж байгаа үе. Хүүхэд ахуй цаг, гэнэн томоогүй үе, бусдаар удирдан залуулж ирсэн он цагууд нь оюутан ахуй насаар ийнхүү төгсгөл болж Амьдрал хэмээх их далайд өөрөө өөрсдийгөө залуурдан чиглүүлэх мөч иржээ.

Чингис хаан өөрийн шаналал, итгэл алдралыг давсан Чингис хааны суут чанарыг товойлгон гаргаж ирдэг. Харь орны уран гартны урласан өргөгч төхөөрөмжөөр цор ганцаар уулсын оргил руу явж одоод, эргэн ирж буй, тэнгэртэй харилцаж буй тэр баатар эрийг ертөнцийн ямар ч улсын, ямар ч соёлтой хүн үзэхэд бишрэл төрөхөөр урлаж өгсөн. С.Жаргалсайхан бол Чингис хааны дүрийг Монголын нууц товчоо, Хөх судараас хойш хамгийн уран тодоор урласан зохиолч юм. Түүнчлэн “Жамуха”, “Тэмүүжин” жүжгийн олон элементийг Чингис хаан жүжгээс олж, жишээлж болно.  Энэ бол зохиолч С.Жаргалсайхан XIII зуунд дэлхий дахиныг байлдан дагуулсан тэр монгол хүний мөн чанарыг уран зохиолын арга хэрэглүүрээр бүрэн дүүрэн илэрхийлэхийг амьдралынхаа сүүлийн 10 гаруй жилд эрмэлзэн, туурвин бүтээсний гэрч юм. 

3-Р ДЭВТЭР Хаан төрд хамгаас үнэтэй зүйл амь бөх удам сайн байх билээ. Хаан түүх жүжгийн гол зөрчил нь хааны зүүднээс улбаалдаг. Энэ зүүдэнд чөтгөр хааны их улсыг мөхнө хэмээн ёрлосон нь “Хаан түүх”-ийн гуравдугаар ангид биелэлээ олдог. Зохиолч “Хаан түүх”-ээ Эсхилийн “Орестын түүх” жүжгийн системээр бичиж, Софоклын “Эдип хааны түүх”, эртний грекийн Икарын домог зэрэг олон сонгодог зохиомжуудыг ашигласан. “Хаан түүх” жүжгийн нэрийг бид ердөө л нэгэн золгүй хааны удмын түүх гэж ойлгох нь дэндүү өрөөсгөл хэрэг. Энэ бол монголчуудын байгуулсан хамгийн хүчирхэг улс хэрхэн мөхсөн тухай туульсын аргаар илэрхийлсэн жүжиг юм. Чингис хаан болон хүү Зүчийн хооронд өрнөсөн зөрчил, уг зөрчлийн эмгэнэлт төгсгөлийн тухай домогт үндэслэн зохиолч Саргуун, хүү Аанд хоёрын хооронд драмыг боловсруулжээ. Түүнчлэн Саргуун болон түүний эцэг хүчирхэг байх үед ноёд түшмэдүүдийн зүгээс нэг ч урвалт гарахгүй. Харин Саргуун түшмэдүүдээсээ далдуур, өөрийн жирийн бус сэтгэцтэй хүүгийнхээ амийг аврах гэж яваад хороосон үнэнч түшмэлийнхээ хүүд харвуулж үхдэг. Энэ бол Монгол төрийн түшмэдийн ёс алдагдаж, алтан ургийнхан томоохон язгууртныхаа ивээл дор байсан бага хаадын үеийг эрхгүй санагдуулдаг. Энэ мэтчилэн “Хаан түүх” жүжгээс түүхийн учгийг захгүй хөвөрдөж болно...

2-Р ДЭВТЭР Хаан төрд хамгаас үнэтэй зүйл амь бөх удам сайн байх билээ. Хаан түүх жүжгийн гол зөрчил нь хааны зүүднээс улбаалдаг. Энэ зүүдэнд чөтгөр хааны их улсыг мөхнө хэмээн ёрлосон нь “Хаан түүх”-ийн гуравдугаар ангид биелэлээ олдог. Зохиолч “Хаан түүх”-ээ Эсхилийн “Орестын түүх” жүжгийн системээр бичиж, Софоклын “Эдип хааны түүх”, эртний грекийн Икарын домог зэрэг олон сонгодог зохиомжуудыг ашигласан. “Хаан түүх” жүжгийн нэрийг бид ердөө л нэгэн золгүй хааны удмын түүх гэж ойлгох нь дэндүү өрөөсгөл хэрэг. Энэ бол монголчуудын байгуулсан хамгийн хүчирхэг улс хэрхэн мөхсөн тухай туульсын аргаар илэрхийлсэн жүжиг юм. Чингис хаан болон хүү Зүчийн хооронд өрнөсөн зөрчил, уг зөрчлийн эмгэнэлт төгсгөлийн тухай домогт үндэслэн зохиолч Саргуун, хүү Аанд хоёрын хооронд драмыг боловсруулжээ. Түүнчлэн Саргуун болон түүний эцэг хүчирхэг байх үед ноёд түшмэдүүдийн зүгээс нэг ч урвалт гарахгүй. Харин Саргуун түшмэдүүдээсээ далдуур, өөрийн жирийн бус сэтгэцтэй хүүгийнхээ амийг аврах гэж яваад хороосон үнэнч түшмэлийнхээ хүүд харвуулж үхдэг. Энэ бол Монгол төрийн түшмэдийн ёс алдагдаж, алтан ургийнхан томоохон язгууртныхаа ивээл дор байсан бага хаадын үеийг эрхгүй санагдуулдаг. Энэ мэтчилэн “Хаан түүх” жүжгээс түүхийн учгийг захгүй хөвөрдөж болно...

Солонгос улсыг зорьж амьдралаа дээшлүүлэх гэж хөвөрсөн Монголчуудын  их давалгаан дунд хөл алдсан дөрвөн бүсгүй тэндэхийн шоронд хоригджээ. Туул, Урнаа, Өлзий ,Чимгээ нар хараал хүрсэн юм шиг эрчүүд нь ховордсон манай Монголын жирийн л сайхан бүсгүйчүүд. Алдаж хүний нутагт хар гэрт хоригдсон тэд жаргал зовлонгоо хуваалцаж дотносож байгаа тухай бидний амьдралд байгаа жаргал зовлонг маш хурцаар жүжигт гарна. Бүсгүйчүүд бүхэн өөр өөрийн өнгө төрхтэй зан араншинтай сонирхолтой дүрүүдтэй. Жүжгийн гол дүр болох дөрвөн бүсгүй яагаад жинхэн эр хүн хүсэх болов…